Ο εμβολιασμός των κουνελιών

Ο εμβολιασμός των κουνελιών είναι ετήσιος και ξεκινάει από την ηλικία των 5 εβδομάδων. Προστατεύει από δύο νοσήματα, τα οποία προκαλούνται από ιούς και για τα οποία δεν υπάρχει θεραπεία: τη μυξωμάτωση και την ιογενή αιμορραγική νόσο.

Η μυξωμάτωση

Μεταδίδεται με νύγματα εντόμων (ψύλλων, κουνουπιών, μυγών, ακάρεων), δια της εισπνοής, με άμεση επαφή με ασθενή κουνέλια, καθώς και με πουλιά που μεταφέρουν τον ιό.

Η αρχική μόλυνση προκαλεί πυρετό, κατάπτωση, ανορεξία, αιμορραγίες στο δέρμα, επιληπτικές κρίσεις και πνευμονία. Τα κουνέλια που νοσούν, συνήθως πεθαίνουν. Πιό ευαίσθητα είναι τα νεαρά ανεμβολίαστα. Η νόσος εξαίρεται το καλοκαίρι αλλά η θνησιμότητα είναι μεγαλύτερη το χειμώνα.

Όσα κουνέλια επιβιώσουν από την αρχική μόλυνση, παρουσιάζουν βλεννώδη υποδόρια οιδήματα (μυξώματα) στο κεφάλι, στον πρωκτό και στα γεννητικά όργανα καθώς και παχύρρευστο ρινικό και οφθαλμικό έκκριμα. Σε αυτή τη φάση της νόσου τα συμπτώματα είναι δυνατό να υποχωρήσουν, παρ’ ότι δεν υπάρχει ειδική θεραπεία, με υποστηρικτική αγωγή.

Η ιογενής αιμορραγική νόσος

Ονομάζεται έτσι διότι προκαλεί αιμορραγίες σε πολλά όργανα του σώματος αλλά κυρίως στο ήπαρ και στους πνεύμονες.

Ο ιός αποβάλλεται με τα ούρα, τα κόπρανα και τα αναπνευστικά εκκρίματα των νοσούντων κουνελιών και ζεί στο περιβάλλον για 10-19 μήνες σε θερμοκρασία δωματίου. Μεταδίδεται είτε με άμεση επαφή (με το στόμα, τη μύτη ή με ανοιχτές πληγές), είτε εμμέσως, με επαφή με μολυσμένα σκεύη (κλουβιά, ταΐστρες, ποτίστρες), με μολυσμένη τροφή, νερό, στρωμνή, τρίχες και έντομα. Επίσης, βρίσκεται σε κόπρανα σαρκοφάγων ζώων που έχουν φάει μολυσμένα κουνέλια.

Εμφανίζεται με 3 μορφές: 

α) την υπεροξεία κατά την οποία ο θάνατος επέρχεται σε 12-36 ώρες χωρίς προηγουμένως να παρατηρούνται συμπτώματα, ή αφού έχει προηγηθεί πυρετός και κατάπτωση.

β) την οξεία μορφή κατά την οποία αρχικώς παρουσιάζεται πυρετός, κατάπτωση, ανορεξία και διάρροια ή δυσκοιλιότητα. Μερικές φορές προκαλούνται επιληπτικές κρίσεις ή παράλυση των άκρων. Ακολουθούν ταχύπνοια, αιμορραγικό ρινικό έκριμμα και θάνατος εντός ολίγων ημερών. Μερικά κουνέλια επιζούν για 1 ή 2 εβδομάδες παρουσιάζοντας ίκτερο.

γ) την υποξεία μορφή, με συμπτώματα όμοια με της οξείας, αλλά ηπιότερα και μεγαλύτερης διάρκειας. Πολλά κουνέλια που θα εμφανίσουν την υποξεία μορφή τελικά επιβιώνουν.

Εκτός από τον εμβολιασμό, στην πρόληψη των άνωθι νοσημάτων συμβάλλει η τακτική χρήση εξωπαρασιτοκτόνων φαρμάκων, η καθαριότητα και απολύμανση του χώρου διαβίωσης και το πλύσιμο των φρέσκων λαχανικών και χόρτων που προορίζονται για τροφή των κουνελιών.

Ο θαυμαστός κόσμος των κουνελιών

Οι αλλαγές των συνθηκών διαβίωσης του σύγχρονου αστού έχουν οδηγήσει στη μεταβολή της στάσης του απέναντι στα ζώα. Είδη ζώων που κάποτε θεωρούνταν αμιγώς αγροτικά, όπως τα κουνέλια, τώρα αποτελούν κατοικίδια. Σε σύγκριση με το σκύλο και τη γάτα που έχουν καθιερωθεί ως ζώα συντροφιάς από πολύ παλιά, η εξοικίωση του κοινού με τα κουνέλια είναι ελάχιστη. Το σύντομο αυτό άρθρο αποσκοπεί να σας εισάγει στο θαυμαστό κόσμο των κουνελιών!

Δόντια που «κουρεύονται»!

Τα δόντια των κουνελιών αναπτύσσονται καθ΄ όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Το μήκος τους όμως παραμένει σταθερό, διότι η συνεχής ανάπτυξή τους αντισταθμίζεται από την επίσης συνεχή φθορά τους εξ αιτίας της τριβής κατά τη μάσηση. Όταν η ισορροπία αυτή διαταράσσεται λόγω ανεπαρκούς τριβής, τα δόντια μεγαλώνουν υπερβολικά, παραμορφώνονται και δυσχεραίνουν τη μάσηση. Μην ξεχνάτε να ελέγχεται τα πρόσθια δόντια του κουνελιού σας τουλάχιστον μηνιαίως. Σε περίπτωση υπερανάπτυξης θα χρειαστούν κόψιμο!

Τα κουνέλια δεν κάνουν εμετό. 

Αυτό οφείλεται στη δομή του κάτω άκρου του οισοφάγου τους το οποίο λειτουργεί σαν βαλβίδα, αποκλείοντας ολοσχερώς την παλινδρόμηση του περιεχομένου του στομάχου προς τον οισοφάγο.

Δεν βλέπουν τί τρώνε!

Τα κουνέλια δε μπορούν να δουν την περιοχή κάτω από το στόμα τους, συνεπώς δεν βλέπουν την τροφή τους όταν τρώνε, αλλά την αναγνωρίζουν μέσω της αφής με τα χείλη τους και με τις απτικές τρίχες του προσώπου τους (μουστάκια).

Η ιδιαιτερότητα της πέψης.

Τα κουνέλια παράγουν φυσιολογικά δύο είδη κοπράνων: τα σκληρά και τα μαλακά. Τα σκληρά κόπρανα αποβάλλονται με τη μορφή μεμονωμένων σκληρών βώλων και είναι αυτά που βλέπουμε στη στρωμνή του κουνελιού. Τα μαλακά κόπρανα αποβάλλονται με τη μορφή μαλακών βώλων συγκολλημένων μεταξύ τους και περιβεβλημένων με βλέννη. Παράγονται συνήθως κατά τη νύχτα ή νωρίς το πρωί και κατά την αποβολή τους κολλάνε στις τρίχες γύρω από τον πρωκτό. Το κουνέλι τα γλύφει και τα καταπίνει σχεδόν αμέσως, γι’ αυτό σπάνια τα βλέπουμε. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται τυφλοτροφία διότι τα μαλακά κόπρανα παράγονται στο τμήμα του εντέρου που ονομάζεται τυφλό. Τα μαλακά κόπρανα περιέχουν χρήσιμα θρεπτικά συστατικά χρήσιμα. Όσα από αυτά δεν καταναλωθούν συχνά εκλαμβάνονται λανθασμένα από τον ιδιοκτήτη του κουνελιού ως διάρροια. (Διάρροια στο κουνέλι συμβαίνει όταν μεταβάλλεται η σύσταση των σκληρών κοπράνων.)

Κόκκινα ούρα!

Ο ερυθρός χρωματισμός του ούρου των κουνελιών είναι συνήθως φυσιολογικός. Οφείλεται στην κατανάλωση τροφών που περιέχουν χρωστικές ουσίες οι οποίες αποβάλλονται από τους νεφρούς. Τέτοιες τροφές είναι το τριφύλλι, το τεύτλο, το καρότο, το σπανάκι, το μπρόκολο, το κουνουπίδι, το λάχανο, το ραδίκι και το σινάπι. Σε ορισμένες περιπτώσεις η ερυθρότητα των ούρων υποδηλώνει αιματουρία, γι’ αυτό αν επιμένει για πάνω από 3-4 ημέρες και αν το κουνέλι παρουσιάζει και άλλα συμπτώματα, απευθυνθείτε σε κτηνίατρο.

Εξαφανισμένοι όρχεις!

Οι όρχεις των κουνελιών μπορούν να υποχωρούν μέσα στην κοιλιά και να ξαναβγαίνουν επιστρέφοντας στην προτέρα θέση τους. Μην εκπλαγείτε λοιπόν, αν  ξαφνικά οι όρχεις του κουνελιού σας εξαφανιστούν! Πρόκειται για φυσιολογικό φαινόμενο που συμβαίνει συνήθως σε περιόδους καταπόνησης.

Η φωνή του κουνελιού.

Σε αντίθεση με το σκύλο και τη γάτα, σπανίως θα ακούσετε τη φωνή του κουνελιού σας. Εν τούτοις τα κουνέλια παράγουν ποικίλους ήχους με ιδιαίτερη σημασία:

• σιγανό βραχύ και οξύ κρότο όταν νοιώθουν ευχαριστημένα
• ελαφρύ τριγμό των οδόντων κατά την ανάπαυση
• δυνατό τριγμό των οδόντων όταν νοιώθουν ήπιο ή μέτριο πόνο
• δυνατό και διαπεραστικό τσύριγμα σε έντονο πόνο ή φόβο
• γρύλισμα και συριγμό όταν διάκεινται επιθετικώς
• χτύπο με το οπίσθιο άκρο για να σηματοδοτήσουν κίνδυνο.

Κάταγμα μηριαίου οστού σε κουνέλι

Τα κουνέλια έχουν ευαίσθητο σκελετό με εύθραυστα οστά γι' αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή κατά τους χειρισμούς. Ειδικά τα μικρά παιδιά πρέπει να εκπαιδεύονται από τους ενηλίκους πώς να πιάνουν τα κουνέλια και πώς να παίζουν μαζί τους χωρίς να τα τραυματίζουν. Μια μικρή απροσεξία μπορεί να καταλήξει εύκολα σε σοβαρό τραυματισμό και κατάγματα των οστών.

Σπειροειδές κάταγμα εγγύς μετάφυσης
μηριαίου οστού σε κουνέλι 4 μηνών.

Οστεοσύνθεση με ήλους

Πέρας επέμβασης α΄

Πέρας επέμβασης β΄

Πέρας επέμβασης γ

Τα υποδόρια αποστήματα στα κουνέλια

Απόστημα στην κάτω γνάθο

 Η συγκέντρωση πύου κάτω από το δέρμα είναι από τις συχνότερες παθήσεις των κουνελιών. Εντοπίζεται σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος αλλά συχνότερα στην κεφαλή και άκρα. Μπορεί να προκληθεί από τραυματισμούς, παθήσεις των οδόντων και από οποιαδήποτε άλλη μόλυνση όπως π.χ. του αναπνευστικού ή του ουροποιητικού συστήματος.

Τα αποστήματα στα κουνέλια είναι συνήθως ανώδυνα και αρχικώς δεν προκαλούν ενόχληση. Εντός ολίγων ημερών ή εβδομάδων όμως, διογκώνονται και είναι δυνατό να προκαλέσουν κατάπτωση, ανορεξία και δυσφαγία ή χωλότητα αναλόγως της εντόπισής τους. Επίσης, είναι δυνατό να επεκταθούν βαθύτερα στους μύς και στα οστά. Για την εκτίμηση της βλάβης που έχουν προκαλέσει και για την εξακρίβωση της αιτίας, ενδέχεται να χρειαστούν εξετάσεις αίματος και ακτινογράφηση. Η καλλιέργεια πύου είναι απαραίτητη για την επιλογή του κατάλληλου αντιβιοτικού.

Η θεραπεία των αποστημάτων στα κουνέλια είναι δυσκολότερη απ΄ότι στο σκύλο και στη γάτα, διότι το πύον που περιέχουν είναι πολύ παχύρευστο. Η υφή του μοιάζει με αυτή μαλακού τυριού. Ως εκ τούτου η απλή διάνοιξη που εφαρμόζεται στα άλλα ζώα, δεν είναι αποτελεσματική στα κουνέλια. Η αντιμετώπιση συνίσταται στην ολική αφαίρεση του αποστήματος όταν αυτό είναι εφικτό ενώ όταν δεν είναι, αφαιρούνται οι μολυσμένες περιοχές σε όσο το δυνατό μεγαλύτερη έκταση. Ακολουθούν πλύσεις με αντισηπτικά διαλύματα ή και τοπική εφαρμογή αντιβιοτικών.

Προσωρινή συρραφή του χειρουργικού τραύματος
για τη διενέργεια πλύσεων.

Μετεγχειρητικώς, στην περίπτωση της ολικής αφαίρεσης αρκεί η χορήγηση του κατάλληλου αντιβιοτικού για την πλήρη ίαση. Στην περίπτωση μερικής αφαίρεσης, που είναι και η συχνότερη, το τραύμα αφήνεται ανοικτό ή περιορίζεται με προσωρινά ράμματα, προκειμένου να είναι δυνατή η διενέργεια πλύσεων. Επίσης χορηγούνται αντιβιοτικά για μεγάλο χρονικό διάστημα ή και εφ' όρου ζωής, με διακοπές στις περιόδους ύφεσης των συμπτωμάτων. Η μακροχρόνια χορήγηση αντιβιοτικών απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στη διατροφή προς αποφυγή γαστρεντερικών διαταραχών. Σε έντονες υποτροπές επαναλαμβάνεται ο χειρουργικός καθαρισμός. Σε αποστήματα των άκρων που έχουν προσβληθεί και τα οστά, και τα οποία δεν ανταποκρίνονται στην άνωθι θεραπευτική αγωγή, έσχατη λύση αποτελεί ο ακρωτηριασμός.